Een open plek voor initiatiefrijke en creatieve
mensen die zin hebben in een betere wereld.
Zo iemand als jij dus.

Blog Sjoerd de Vries

Over Sjoerd

sjoerddevries.org
www.sjoerddevries.org


Bekijk profiel

Avonturen van Sjoerd in Namibië deel 5: Opstelling van generaties

Ditteke gaf vanmorgen de aftrap door inzage te geven over de projecten en de financiering. De hoeveelheid werk, de coördinatie en de verslaglegging is veel voor een vrijwilliger die straks weer weg gaat. We hebben een aparte projectaanvraag voor betaald werk geadviseerd zodat de continuïteit in de toekomst gewaarborgd wordt en omdat zo de (stagiaires) studenten en vrijwilligers beter geschoold kunnen worden. In de kerk community lopen voldoende mensen rond die op hun niveau mee willen werken aan deskundigheidsbevordering. Deze bron is nog te weinig aangeboord. Oud politici die op hun niveau de discussie aan kunnen gaan voor het continueren van subsidies bij overheden, zakenmensen die op board niveau mee kunnen gaan naar andere boards van bedrijven die doneren, rechters die juridisch de degens kunnen kruizen over juridische zaken die zich voor kunnen doen e.d..
Waar we als team op aansturen is de stip op de horizon. De stip die zegt: We doen het op onze Namibische wijze niet op de witte of zwarte wijze. "Wat gebeurt er met met ons Namibisch geld" en niet wat gebeurt er met het geld van de zwarte of witte gemeenschap. Een van de doelen is om alle groepen in projecten te laten praten over hun perspectief van de situatie, vervolgens luisteren naar elkaars inzichten en waarnemingen om vervolgens te gaan werken aan een toekomstig Namibisch verhaal en aan de nieuwe Namibische cultuur die vertelt hoe wij als Namibiërs naar elkaars inzichten luisteren en gezamenlijk beslissingen nemen. Vervolgens wordt door het team een lijst gemaakt van topics die we willen bespreken, inhoudelijke en praktische. Topics die we met zijn allen moeten oppakken en die die in groepjes opgepakt kunnen worden.

Vervolgens hebben we gekeken naar wat deze organisatie met haar team van werkers van "anderen" moet doen. Wat de ene groep van de ander eist om zaken af te handelen zoals zij dat willen. Door deze houding komt niemand echt in zijn of haar kracht. Voorbeeld hoe een blanke gemeenschap wil dat niet blanken moeten werken. Als experiment hebben we het volgende gedaan.

Ik stelde drie mensen op die drie groepen representeerden. Een voor de organisatie, een voor de blanke kerkgemeenschap en een voor de samenwerkende kerkgemeenschappen. Daarvoor heb ik drie tassen neergelegd met een verschillend gewicht. En daarvoor heb ik de zwarte leider gezet die de organisatie en de blanke kerkgemeenschap leidt. De eerste vraag aan hem was: voel de verschillende tassen en hun verschil in gewicht. Kijk naar de drie groepen die voor je staan en geef één voor één ze een tas die met hun gewicht bij hun past en zeg: ik heb dit met liefde voor je gedragen maar het is niet van mij, daarom geef ik het terug. Eén voor één kregen de drie groepen een tas als de regel uitgesproken werd en één voor één vertelden de ontvangers dat het goed was om dit gewicht weer terug te krijgen. Ze erkenden dat dat gewicht van hun was. Hierna vroeg ik hem naar de drie partijen uit te spreken: I will support you and trust me in doing it my way. Vervolgens vroeg ik aan deze leider en vriend: hoe voelt dit. Hij antwoordde: This was right on the spot, right on the spot. Er valt hierdoor zoveel gewicht van mij af die niet van mij is en het geeft zoveel ruimte om als mijzelf en met mijn kundigheden weer aan de slag te gaan. Daarna vertelde hij, zoveel lichter als daarvoor en met zoveel passie, hoe hij op kracht had gewerkt in Zuid Afrika en hoe hij nu wilde omgaan met de organisatie die zoveel mensen hier kan helpen. Hij gebruikte de metafoor water. Als je water uitschenkt op een platte ondergrond verplaatst het groeiend naar alle kanten, zo wil ik hier werken aan het samensmelten en helpen van gemeenschappen. Zijn kracht en bevlogenheid raakte ons right on the spot, right on the spot!

Na een korte pauze kwam een zwaar stuk werk waar we gezamenlijk doorheen moesten om één team te worden voor onze dagen hier en daarna. Zaterdag hadden we twee tijdspaden gelopen. Vanaf het hier en nu generatie na generaties terug totdat we bij de zwarte en witte generaties kwamen die apartheid niet eens kenden als construct. Zoals we weten durven jonge generaties vragen te stellen over het verleden die oudere generaties nog niet kunnen na een traumatische periode. In deze oefening liep een blanke en gekleurde jongere een pad terug langs hun eigen generaties totdat ze bij generaties kwamen die geen weet hebben van dit concept. We wilden weten of deze laatste generaties een helende plek konden zijn, wat gelukkig later ook bleek. Ik beschreef in een eerder blog hoe emotioneel zwaar deze reis was voor de jongeren.
Nu gingen we kijken wat de jongeren en de representanten van deze laatste generaties in deze opstellingen ervaren hadden. De tijdslijn van de zwarte gekleurde generaties werd het eerst besproken.
Eigen en familie verhalen werden verteld. Hoe mensen tot op het bot vernederd werden, hoe er gemarteld is, hoe de strijd om te overleven was en is, hoe om te gaan met blanke opmerkingen zoals: "wanneer worden jullie nou een keer mens", hoe het was om je moeder te horen debatteren tegen een man van een commissie die ging bepalen van welk ras je was en hoe boos je moeder daarover was. Ook werd gesproken over de plek die helend was, die inzichten gaf, een plek waar je rustig werd en dingen kon overzien zonder langs de generaties te hoeven die je zelf had meegemaakt en die daarvoor.

Het was verre van makkelijk voor ons team om dit alles te horen. Tranen biggelden over wangen van teamgenoten.

Nu was het tijd voor de tijdlijn van de witte generaties te bespreken.
De jongere vertelde dat hij van kind af aan met verbazing had geluisterd naar hoe de generaties, ouder dan hem, negatief spraken over zwarte en gekleurde mensen. Er zat een groot element van wij en zij in. Dat o.a. in Zuid Afrika deze verschillen van hem afgegleden waren door samen te werken, samen te trainen, samen dingen te doen. In de tijdslijn voelde hij een naïef verlangen om de wereld te ontdekken door zijn voorouders als een onderdeel van hun wil om te willen overleven. Deze voorouders hadden niet eens een beeld van Afrika en de rest van de wereld. In de tijdslijn terug voelde hij weer hoe de volgende generaties om zijn gegaan met hun beelden van hun werkelijkheid en hoe fout ze zaten en hoe beschamend dat is.
De representant van de generatie die het niet meegemaakt had vertelde dat hij als jongere en als student in verschillende theatervormen zijn weerzin tegen apartheid en al die organisaties die apartheid gebruikten had geuit. Ook vertelde hij hoe Nederlanders omgingen en gaan met buitensluiten. Als voorbeeld vertelde hij dat zijn broer, die down syndroom heeft, uit huis geplaatst werd als kind en dat niemand een half jaar contact met hem mocht hebben omdat dat beter voor hem zou zijn en hoe dat de harten van het gezin verscheurden toen der tijd.
Daarna vertelde hij over de tijdlijn en zijn plek daarin als representant. Hoe hij verbaasd was om iemand van zijn familie uit de toekomst tegen te komen. Over hoe hij die jongeren verteld heeft over hoe hij toen dacht over" de wereld ontdekken" veel verder dan de dorpen verderop. Hoe geëmotioneerd hij was over de uitkomsten van deze naïeve wens.
De tweede teamgenoot die de laatste generatie van de opstelling representeerde vertelde dat hij de jongere pas gezien had nadat hij de generatie voor hem was gepasseerd. Maar eerst wilde hij vertellen over de leeftijd waarop hij hoorde dat hij een joodse achtergrond had en hoe hij zich vanaf toen diep verbonden voelde met zijn joodse generaties en wat die zijn aangedaan in het verleden. Ook voor hem was theater de vorm om stelling te kunnen nemen in zijn leven. Stelling over apartheid en over onderdrukking op vele plekken in de wereld. Op één van zijn eerste reizen naar Afrika droeg hij een jas met Amerikaanse teksten of symbolen. Als enige blanke stond hij daar, in een zwarte wereld die naar hem gilt dat hij op moet rotten naar Europa. Een beeld die veel indruk bij hem achterlaat. Daarna heeft hij veel rond gereisd door Afrika en geleerd van de verschillende geschiedenissen.
Terug naar de opstelling verteld hij hoe zwaar zijn overleven was in het dorp waar hij nooit uit kwam en geen idee had wat daarbuiten afspeelde.

Na de verhalen van beide generaties zijn er bij het team uit Nederland veel emoties die nog geen plek hebben. Van zich klein voelen tot aangedaan en schaamte en alles wat daar tussen zit.
Nu neemt Zack rustig zijn positie in door te vertellen wat Nederland en de Nederlandse kerkgenootschappen betekend hebben voor hem en velen in de strijd tegen apartheid. Als het onveilig was was er een plek om naar toe te vluchten, om te studeren en om sterker te worden.
Een plek waar over vele onderwerpen gesproken durfde te worden. Een plek waar solidariteit was, waar commitment was en waar resources waren die helpen. Dit verhaal brengt de teams dichter bij elkaar. Nicole stelt voor om de volgende oefening opdat moment te doen. Ze pakt Zacks handen, kijkt hem in zijn ogen en zegt zachtjes: ik zie je en even daarna dank je. Zack zegt het zelfde tegen haar. Deze oefening werd vervolgens door iedereen gevolgd totdat iedereen elkaar in de ogen gekeken had en gezegd had "Ik zie je" en dank je.

Ik zie hoe de teams versmelten omdat ze samen door moeilijk weer zijn gegaan en dat was nodig.
Ze zeggen wel eens dat een boot in de haven veilig is maar dat hij daar niet voor gemaakt is. Dit nieuwe team ook niet. Sjoerd.